AN ERBEDER ( Kelc'h Kentan ) - VI - Ar Gortoz - 1 - Konterez hag Ebenour - La Conteuse et l'Ebéniste - The Storyteller and the Cabinetmaker - Breton Version / E Brezhoneg .

7 Janvier 2012 , Rédigé par Dan Ar Wern Publié dans #An Erbeder - Le Passeur Des Mondes

Kelc'h Kentan :

Da Darzh-an-Deiz ...

An Erbeder ( VI )

Lodenn Gentan

/ Ar Gortoz /

" Petra'vefe-hi , ar vuhez-man ? "

Anton Tchec'hov - " Ar Steppen , Istor ur Veaj "

- Breoù Brekilien -

1 - Konterez hag Ebenour

" Eman ar C'honterezed

O tiskenn gant gwenodennoù ,

O gwezhidi en o bizied ,

En nozioù du d'ar bourc'hioù ... "

Anatol Ar Braz - " Mojennoù an Ankoù "

Ur gaerenn a vaouez 'oa mamm Yannig , Mona hec'h anv .

'Pad ar goanv , e plije dezhi sellout ouzh flammoù bev an tan , a seblante dansal 'kreiz an oaled ha , da c'houde , o ruzellan poazh ar regez , a strake en un taol diwezhan 'raok mont da vervel goustadik e ludu .

Goude koan , en em roe Mona da hoal iskis an daolenn-se hag a vezevelle he daoulagad sklaer , o livan anezho gant skleurioù hud . Neuze , ken brav 'veze broudet he spered ma konte marvailhoù burzhudus , ar re anezho a vame Yannig .

Ur bed entanet taer 'veze diskuliet enno gant istor harozed kelt 'vel Cù Chulainn , diwaller Bro-Ulad , mab an Doue Lug hag ar brinsez Deichtine , pe hini Nevenoe , Roue Breizh , trec'h war ar Franked . ( 1 )

Mesket 'oa marteze gwirvoud ha mojennoù pa gomze fromet ar gonterez diwar-benn inizi iskis ha rouantelezhioù danvor , morverc'hed hoalus o blev fuilhet enno , a douelle didruez ar voraerien . O chench he doare , e strive bewech da lakaat livioù nevez war he skeudennoù kaer sked-disked 'vit rein mui a vuhez d'he zaolenn : dre-man , e lez Konveur , kont Poher , e dregerne c'hoarzh skiltr Gralon 'vel hini farsus ur c'horrigan ; ha dre-hont , e oa poblet lez Salaün pe hini Dugez Anna gant korred kriz ha diaoulezed abil ; a-wechoù , 'veze ged deoc'h koroll ar " Speredoù-Noz " e deil kevrinus ar " C'hoad Du " , ha karrig an Ankoù o wigourat war aod an Anaon ... ( 2 )

Hep menegin islonkoù ifern donderioù ar mor-bras ma veze erevent euzhus o tarzhan enno a-daol-trumm , ijinet-holl e kalon virvidik e vamm end-eeun , pe c'hanet diouzh Kaoter-Veur an Doueez Keridwenn , marteze ar c'hozh pod-houarn teuz o kanan er siminal , piv'oufe larout an dra-se e gwirionez ?

Met uhelvennad an holl harozed-se , a sonje ar paotr , a gemmeske en e hun hengoun e vro gant e faltazioù e-unan , ne oa ket ur c'hontre marzhus ma n'eus mui ezhomm da bep hini komz e-barzh evit en em gompren , hag ivez ma teu da vout gwir eno hepken an draoù bet c'hoantaet a-greiz-kalon ?

Da bellaat spontadennoù e nozvezh , 'vel ma steuz touellwelioù latar war-c'horre ul lenn vorgousket , e kase Mona he mab ganti d'ar baradoz-man bet marellet-kaer gant livioù gwareg-c'hlav a bep seurt ma veze ar flouran kanennoù ha bleunioù ar bravan-holl o lugernin kenstrollet enno 'vel tenzorioù ur marzharvest didermen !

Pa'z ae d'ar skol ar pennglaouig o chutellat madigoù bet kavet e stal an Itron Korneg , ar verserez , en doa hiraezh da glevout c'hoazh son he mouezh entanet , deut ken peoc'hus da c'houde , a lakae e ene mibil da froman ha da dridal dirak breoù Brekilien !

Erruout a rae Yun alies diwezhat en abardaez .

Un den tavedek a-walc'h e oa , e jestroù gorrek ha pizh ; daoust pegen yaouank edo c'hoazh , hag o kuzhat ur c'hunvder bras en e benn , e veze gouest da verzout traoù soutilan , o tremen 'vit un den fur e skiant-vat , faziet bep an amzer emichans , ha padal prizet kalz gant tud ar gêriadenn .

O tiskouez bezan diaket , pezh a veze tamallet da zalc'h e vicher , e ouie an artizan bezan degemerus ivez .

Evelato , ha lezet er-maez e re , ne oa sot nemet gant e labour ebener .

E-pad an daou benn eus an deiz , e veze oc'h oberian pezhioù arrebeuri doareet ha kinklet en o c'haeran .

War-bouez kemer poan a-walc'h ganto , hag en abeg d'e arbennigiezh zispar , e teue a-benn d'o peurechuin ha da zistankan evel-se war e ijinoù krouer hag arzour .

Gant tud uhel 'veze goulennet digantan dre holl ar vro rak e vrud , e skiant-pren . Bez'e talc'he stad anezhan arvelien eus an dibab bout bet bamet a-du-krenn gant e varregezh vras .

Padal , ma veze meulet ampartiz prizius an dibaot a zen-se , 'oa bet laret da nebeut a dud e pleustre gant traoù all " nobloc'h " , a anzave outo , en e berr amzer vak : pa droe da oberour telennoù , " ar gwellan luder tro-dro " , eme an tudoù-se , titouret-mat , gant meneg ur mousc'hoarzh war o dremm .

Rak-se , 'tlefe bout bet diouto ur pezh kroget pell a oa sekred e vuhez , " Pennoberenn " anezhan , frouezh ul labour n'en doa ket e bar , gant un aked pizh hag un enklask n'edo nepred e gont gantan , un delenn na oa ket bet gwelet gant nikun anezho , hag en dije fellet dezhan ma vije bet kaeroc'h 'get hini Brian Boru pe an Achantour Marzhin !

Kredin a rae e teue a-benn e galon c'hlan d'ober ur benveg-senin dreist ha disi gant harp an Doue Kezivik leun a vadelezh ( an " Dagda "-se ma komze e wreg dezhan ) , ha ken brav e vefe , kizellet-kaer , gant koad prizius ur seurt ken rouez ma vefe gouest a-dra-sur an hini a c'hoarife anezhan , a-dreuz kanenn-hud e c'hef zaskren pe sklaerded e gerdin wevn sklintin , da zamwelout kevrinoù bennak an Tu All ha , mil bennozh d'e hesonded flour , klotan da donnreizher an Nenv zoken ! ( 3 )

Ar re c'hrignousan o defe from gantan moarvat , ar re atapiet gant o finvidigezh nemetken , a sonje dezhan dibaouez 'raok mont en-dro d'e labour !

Evit gwir , e leze an traoù all foran kerkent ha ma c'helle , oc'h adkregin da arvestin ouzh hini a waske e spered .

Met 'oa kerse gantan , neuze , pa gave ne oa ket diouzh an dibab e goad , dizoare e ginklerezh , fallc'hraet e gizelladurioù .

Ac'hano 'choarveze gantan pennadoù hir arvarin , 'pad ma strive da zistanan un tamm e anken , o peurechuin garanoù un diretenn pe droad gromm un armel .

Un delenn all evit ur mignon a ziskouezhe dezhan splann mankoù e hini .

" Petra ober ? " , a huanade kounnaret .

An ankounac'h hepken , a zeu a-benn eus poanioù skrijusan , a vije bet gouest d'e barean .

E korn e stalig , avat , ne zalee ket da adkavout danvez ar youloù fall a zeve a-nebeudoù en e wazhied , o lezel anezhan da zisec'han gant an dic'hoanag .

Soublan a rae da lavarout ur ger bennak dezhan zoken : ha kavet e vefe mat ha dellezek a-walc'h da ezteurel drezan ar pal-dreist a glaske , kerzegezh ar vouloù-egor a lakafe e galon da drivlian don en e greiz , emichans , o kinnig dezhi mentoù ha mentadoù dianavez ?

Pezh a guzhe ar munuzer da vat a veze klasket gouzout er vourc'h neuze .

Ne oa ket douar ar mojennoù hini ar sorserien , an hudourien ? Diouzh un tu all , ne oa ket kollet ar sekredoù metalouriezh o doa pinvidikaet gwechall ar Govelioù ?

Mil c'houlenn a rae pep hini dezhan e-unan !

Hegarat-tre e veze an ebenour ouzh an dud koulskoude , o rein kement a sklerijenn dezho dre e alioù ma ouie ar re-se ankounac'haat goude pezh o doa laret a-zivout e " dres fall-iskis a ijiner o heul ur bern rambreoù " a oa warnan .

Ne chome ket da varc'hata 'vit disteurel war briz ur ganastell .

'Vel ma oa ret da vamm Hervine Riou sevel abred evit mont d'al labouradeg , e rene a-wechoù ar plac'h yaouank d'he skol , o skoazellan Mari-Job Helari , peuzdall , en ur dremen , ha ne gomprene houman nemet ar brezhoneg ...

Eveljust , ne oa nemet Mona 'vit tizhout dizolein kevrin ene chalet Yun , hini all ebet aotreet da dreuzin harzoù ar Rouantelezh ken klasket gantan , m'eo savet splann ennan Templ bev an Aotroù Doue !

Degouezhet er gêr abred diouzh an abardaez , e wele e wreg e korn an oaled o tibunin marvailhoù ur bed all dispar da Yannig , pezh a roe un tamm frealz d'e galon c'hloazet .

Tommder e diegezh 'oa ur balzam evitan .

Chom a rae eno , azezet ouzh an daol vras koad derv en doa savet e-unan , oc'h ober van da lenn buan 'dreuz e gelaouenn 'pad ma tebre .

Met o sevel e benn gwech pe wech , e taole un damsell birvilh ennan ouzh ar grouadurezh-se ken dispar , he fennad blev hir ha gell , he daoulagad c'hlas o luc'han 'vel gwervein , sklerijennet gant distaol skedus ar gouloù !

Er c'houlz-se a levenez , e sonje dezhan 'oa kavet sekred e delenn ...

Ken brav 'ouie ober konchoù , Mona !

Gwech e komze eus un iliz diwel war lein ur menez , pell er Su , gant he zenzor guzh ...

Mil hag unan vojenn a zasorc'he diwar-benn kontreoù marzhus ar C'hornôg , bet lonket gant ar mor ...

Gwech all , tra ma vezec'h deskoniet da gevrinoù an oazizoù gant marc'hadourien veneziat , e oa o veajin ho karavanenn dre ar gouelec'h trema keodedoù burzhudus ar Sav-Heol a skede diwar vein ziniver o moskeennoù ...

Ar gonterez hoc'h ambrouge war he lerc'h betek Gwezenn ar Vuhez , ma strinke e-harz dezhi an eienenn a Veurbadelezh ... ( 4 )

Taolennin a rae istor ar Roue Poseidon hag e dridant goude , o poulzan e selaouerien da vont war lestr Bran " benniget " , pe hini Sant Maelduin , 'trezek o Rouantelezh-Vor ma vez dindan enez ar Vorverc'hed a ra fae war lezennoù an Amzer abaoe pell ... ( 5 )

Marse e loc'hfent 'trezek " Bro an Dud Strink " , da benn-ahel an Norzh , a sonje Yannig , ur mammvro ken iskis ma kreder dont en-dro dezhi 'pad m'emeur aet kuit eus e di nemetken ? ( 6 )

Daoust ha ne c'hoarvezhe ket dezhan lakaat e vamm henvel ouzh un eusaez yaouank anvet Mona Kerbili , a-hend-all , bet hoalet anezhi gant ur " morgan " , mab Doueoù ar Mor ? ( 7 )

Dont a rafe un deiz , moarvat , e lare dezhan doanik e-unan , ma adkavfe hi-ivez he falez koural a gregin perlez , dindan ar c'hoummoù tenval ...

( Da Vezan Kendalc'het )

___

DAN AR WERN - An Erbeder ( Kentan Kelc'h ) - VI - Ar Gortoz / Lodenn Gentan - 1 - Konterez hag Ebenour - Pep gwir miret strizh - All rights reserved - Tous droits réservés . " An Erbeder " ( Le Passeur des Mondes ) , copyright 2005 SGDL / Dan Ar Wern et arbredor.com 2007 et 2008 ( Numerical Version ) - Breton Version / E Brezhoneg , copyright 2012 .

___

Notennoù :

1 - Cù Chulainn ( " Ki Culann " ) , haroz ar mojennoù Iwerzhon , mab Lugh hag Eithniu , mamm an holl zoueed .

- Lugh , doue meur ar Gelted .

- Deichtire , mamm zouarel Cù Chulainn .

- Nevenoe , roue Breizh ( 845 - 851 ) , Tad hon Bro , trec'h war ar Franked e Ballon ( 845 ) .

2 - Gradlon Meur , roue Kerne Vreizh a veve e Kêr-Iz gant e verc'h Dahud .

- Konveur , kont ha roue Porc'her ha Domnonea ( Hanternoz Breizh ) er VIvet kantved .

- Salaün , roue Breizh ( 857 - 874 ) goude Erispoe .

- An Ankoù , treizher an Anaon a samm anezhan kuit war e c'harr .

3 - Dagda , doue meur an " Tuatha Dé Danann " ( Tud an Doueez Danu ) e mitologiezh Iwerzhon , ar brasan goude Lugh .

4 - Goude an emgann e paree ar Feunteun a Vuhez kadourien ar Brinsez Danu .

- Ar Wezenn a Vuhez : c/f " An Erbeder " , I , 3 . Mabinogi , Peredur Ab Evrawc .

5 - Poseidon , doue gresiat ar mor ha roue Atlantis .

- Bran Benniget , haroz ramzel ar Vretoned e mitologiezh Kembre ( Mabinogi Branwen ) .

- Màel Dùin , moraer iwerzhonat e veajoù bet danevellet en ur skrid eus an 11vet kantved ( Imram Màel Dùin ) .

- Ar Rouantelezh-Dindanvor ( Istor Diarmuid ) : c/f " Popular Tales of The West Highlands " ( 1860 / 1862 ) , gant Ian-Frangan Caimbeul ( John-Francis Campbell , 1821 - 1885 ) , skrivagner skosat .

6 - Hiperboreas ( Beajoù Piteaz ) , c/f : " Pa Zivoro Atlantis A-nevez " ( Quand L'Atlantide Ressurgira , 1978 ) , gant Roger Facon .

7 - Mojenn Enez Eusa .

Taolenn : " Ar Gortoz " ( L'Attente , 1902 ) , gant William Bouguereau ( 1825 - 1905 ) .