L'Histoire et l'Héritage I - HOLEN MOR III - Tro-Vale e Bro ar Skeudoù ( Envorennoù eus Amzer va Yaouankiz I ) - 2 - Luduennig ar Vilin-Winlec'h .

L'Histoire et l'Héritage I ( An Istor hag an Hêrezh I )
HOLEN MOR III
Tro-Vale e Bro ar Skeudoù ( 2 )
2 - Luduennig ar Vilin-Winlec'h
Pa gemeran penn hent amsked / Ar Wenodenn marellet-holl ... ( 1 ) / hunvreoù hag envorennoù va bugeliezh , ha me skuizh-divi 'vel kalz re all gant poanioù ha prederioù a voustr siwazh war hon from er buhez pemdeziek , e c'hoarvez din adkavout al levrioù kozh-se a skoas un taol gwechall em c'halon gant o frond prizus deuet eus ur bed all .
Adwelout a ran c'hoazh va mamm o vont d'ar skol en he botoù-koad gant he dornlevr Istor Breizh .
Luc'hskeudennoù melenet ar vare-se a ziskouez din c'hoarzh he yaouankiz-flamm war he dremm en desped da gement-all , en he c'harter paour-glan e Sant Brieg , " Hent ar Vilin-Winlec'h " .
Adober 'm eus dleet ar birc'hirinded abaoe .
Met e oa ankeniet va spered ha gwasket va c'halon bewech ma welen al logell-man ken drouk ha diaoulek he hoal hag he beli .
N'ouzon ket resis ha n'he deus ket roet plas an tiig trist da ranndioù bennak da feurmin hiziv ha ne oa ket bet koultronet ar wenodennig a hede anezhan a-hend-all .
Hag evit ar mell ki-bleiz pemp-warn-ugent vloaz 'zo ? E harzoù gouez a dinto bepred em fenn hag em c'halon ! En em veskan a raint an eil egile da viken gant " An avel walarn a yud hag a groz ! "
Hogos a-zindan envor ez anaveze gwerzennoù-man barzhoneg hollgaer DIR-NA-DOR ( Erwan Ar Moal ) , anvet " Fe , Spi , Karante " - Feiz , Spi , Karantez - ha deiziadet 20 C'hwevrer 1907 . Pell o deus entanet va faltazi barzh yaouank en harlu .
Echu a reont meurdezus an oberennig bet skrivet gant Alain Raison du Cleuziou ha Charles de la Lande de Calan , beskont ha kambrelan kuzh ar pab Pi X .
" War he roc'h kalet ,
Gant Fe daoulinet ,
Breiz ne spouron ket ! " ( 2 ) 
' Raok mont da gousket o chom en estlamm gant he danevelloù brav leun a reuz hag enor war un dro a-zivout Istor hon pobl bet desket e Robien e ti C'hoarezed ar Spered Santel , em bije gellet muioc'h teurel pled outo ha selaou gant muioc'h a feiz ouzh ar vaouez-se ken eeun hag oberiant a glaske o rein da c'houzout , lorc'h enni , d'he mab : Nevenoe , trec'hour war roue ar Franked Karl Voal , skrap Naoned gant an Normaned , Alan Fergant o vont kuit da Vrezel Vras ar Groaz en ul lezel e zugeliezh kaer da Ermengard e bried , ken dous ha deol ...
Met envor boanius deroù ken tenval he deiz he doa lakaet luduennig ar vilin-winlec'h da vezan simudet a-walc'h .
Luskellan a rae ac'hanon a-wechoù , o tiskouez din he c'harantez don leizh he c'halon dener dre ur rimadellig a gane er prantad-se ken diaes :
" Mont a rae d'ar skol Jezuz mabigell ,
O tougen e groaz war e zivaskell ... "
( Le petit Jésus allait à l'école en portant sa croix dessus son épaule ... )
Re vuan 'oa aet va mamm-gozh d'ur bed gwelloc'h , o lezel en hini-man he-unan gant he enkrez ur paourkaezh krennblac'h wallgaset gant he zad hag he lezvamm .
Pebezh ur c'hloaz 'oa dleet bet dezhi sevel he yaouankan breur gant he c'hoarig yaouan !
Evidon-me bugel peurskoaziet ha skoazellet mat , disonj hep digarez eus an darvoudoù ken munut-se , ne baouezen ket da c'houzanv garv an harlu koulskoude , oc'h adkrouin hep ehan hor rambreoù arvoriat , o skrivan ur wech c'hoazh roll hor roueed , konted ha duged , hor broioù puilhentez , enezi pell Avallac'h ken marzhus o anvioù , a gomze din eus ur vare leun a c'hloar , eus un douar dreistdiraez a oa henvel ouzhin , va hini : Bro-Ereg , Erispoe , Salaun , Kerne , Devnon ...
Mont a raen mantret-marv ivez pa veze kaoz eus gwalleurioù hon Dugez Anna , ken yaouank ha dilezet e-tal da blanedenn diflach va Breizh .
N'o doa servijet da netra strivoù Landais , ar c'huzulier feal , bet tapet gant un taol Juzaz , hag a voe " dalc'het , barnet d'ar marv ha krouget goude e Naoned ( 1485 ) " . ( 3 )
Evit an dug Fransez II , tad ar brinsez kaezh , en em gavas " marvet gant ar c'hlac'har " , a zispleg al levr , goude drouziwezh bras Sant-Albin-an-Hiliber , gwallziseur a sonas glaz hon dizalc'h ( 1488 ) . ( 4 )
( Da Vezan Kendalc'het )
___
DAN AR WERN - An Istor hag an Hêrezh I - Holen Mor III - Tro-Vale e Bro ar Skeudoù ( Envorennoù eus Amzer va Yaouankiz I ) - 2 - Luduennig ar Vilin-Winlec'h - 17 mai 2006 ( adwelet : Du 2014 ) - Pep gwir miret strizh - All rights reserved - Tous droits réservés . " Tro-Vale e Bro ar Skeudoù / Balade au Pays des Ombres " , copyright 2006 - "Holen Mor " , copyright 2013 .
___
Notennoù :
1 - Paol Lukas ( 1827 - 1858 ) , barzh breizhat - AL LIAMM 190 .
2 - " Istor Breizh Eeun " ( Histoire de Bretagne Elémentaire ) , gant Alain Raison du Cleuziou ha Charles de la Lande de Calan , beskont , embannadurioù Armand Prud'homme , Sant Brieg , 12 ru Poulain-Corbion , 1933 .
3 - Per Landais ( 1430 - 1485 ) , pennan kuzulier da Fransez II , dug Breizh , a strivas da zifenn frankiz Breizh a-enep iriennoù Charlez VIII , roue Frans .
4 - Sant-Albin-an-Hiliber , lec'h emgann ma voe trec'het ennan arme Breizh gant hini Bro-C'hall ( 28 a viz Gouhere 1488 ) .
Taolenn : " Deiz ar Pask Kentan " ( Jour de Première Communion , salons 1905 ) gant Alfred Guillou ( 1844 - 1926 ) , livour breizhat .
L'Histoire et l'Héritage I - HOLEN MOR III - Tro-Vale e Bro ar Skeudoù ( Envorennoù eus Amzer va Yaouankiz I ) - 1 - Ur Skeud ' Touez ar Skeudoù .

An Istor hag an Hêrezh I ( L'Histoire et l'Héritage I )
HOLEN MOR III
( Envorennoù Dan Ar Wern )
Tro-Vale e Bro ar Skeudoù ( 1 )
Evit François-René de Chateaubriand
Rakskrid : Graet 'm eus ivez gant ar skridoù-man 'vit ijinan buhez Yann Kervern II , unan eus tudennoù " Heuliad ar Sterenn " , e yaouankiz e Nisa o vezan henvel-mik ouzh va hini ( Deizlevr Yann Kervern I / Journal de Yann Kervern I ) .
" Evel an heol eo ar wirionez . Ober a ra gwelout pep tra , met da vezan sellet outi n'en em lez ket . "
Victor Hugo
" ... Rak piv 'oar pezh eo mat d'an den war red e vuhez , keit ha ma tremen deizioù dibaot e vuhez 'vel ur skeud leun a fouge hag avel . "
Qohelet , 6 .
1 - Ur Skeud 'Touez ar Skeudoù
O vezan n'ouzon netra , e tlejen anavezout holl an traoù ? Ha dav ' vefe din intent kement tra ?
Deut eo din hiziv menoz an deiz-levr-man ' pad ma valeen ' hed bali Montparnasse , un heol tomm nevez-amzer o paran warnon , hag ennon ar santad boas da vezan nemet ur skeud etre skeudoù ar c'hoariva bras a gomze anezhan dec'h da Laurence gant holl zremmoù an dud-se tro-dro a chomo estren din bepred , moarvat .
O vevan pe get ? Gwelet ' vefe an diforc'h ma'z afen kuit er-maez eus ar c'hinkladur droch-se ?
( Da Vezan Kendalc'het )
DAN AR WERN - An Istor hag an Hêrezh I - Holen Mor III - Tro-Vale e Bro ar Skeudoù ( Envorennoù eus Amzer va Yaouankiz I ) - 1 - Ur Skeud 'Touez ar Skeudoù - 15 a viz Meurzh 1990 ( adwelet : Du 2014 ) - Pep gwir miret strizh - All rights reserved - Tous droits réservés . "Tro-Vale e Bro ar Skeudoù / Balade au Pays des Ombres " , copyright 2006 - "Holen Mor " , copyright 2013 .
" Bed ar skeudoù eo bed an diavaez ,
Teurel a ra e skeud war Rouantelezh ar Sklerijenn "
Novalis , " Blüthenstaub " ( Bleudoù-Bleunv , 1804 )
Le Livre de Virginia - Virginia's Book - Levr Virginia - VI - 3è Partie - II - Shenandoah .
Troisième Partie
" Vers le petit enfant , la mère s'est penchée .
Je veux revoir ses yeux ,
leur regard est mon étoile ... "
Hermann Hesse - " Le Dernier Eté de Klingsor "
II - Shenandoah

Comme des touches sombres sur le clavier de la mélancolie , songeait-elle en regardant son piano , réveillée par un cauchemar , le coeur navré par cet odieux souvenir de la pauvre femme sur son banc , face à la mer si vaste et si désolée , flottant comme une ombre à la surface ténébreuse du lac Frederick tapi tel un drap noir dans la pénombre de ses rêves ... ( 6 )
Mais un éclat de lune tombé des nues , doux sourire dans la fraîcheur de l'obscurité , s'était aussitôt posé sur les hautes fenêtres mi-closes du manoir , effleurant l'eau bleue de son regard mouillé d'angoisse , alourdi par le manque de sommeil ...
Elle finit par se rendormir , bercée par l'astre clair , se mettant à psalmodier les notes du poème d'Eichendorff mis en musique par Schumann , oubliant peut-être les taches de sang sur la sphère brillante :
" Et mon âme se tendit ,
Développa grand ses ailes ,
S'envola par les campagnes silencieuses
Comme si elle volait vers sa demeure ... " ( 7 )
Puis , la force d'un soleil royal d'été chassant les spectres de la nuit , l'aurore enfin se mit à renaître autour de " Shenandoah " ! ( 8 )
C'était le nom d'un château néo-renaissance comme celui de Ferrières construit par l'anglais Joseph Paxton en région parisienne au milieu du siècle . ( 9 )

Le même architecte , auteur des fameux " Crystal Palace " de Neuilly et de Londres , fut à l'époque sollicité par Hans Dürrenbach , banquier de Zürich , peu après que celui-ci n'ait été convié à la " grande chasse " organisée en son domaine par le baron James de Rotschild pour honorer l'empereur et son épouse . ( 10 )
Sans doute avait-il eu ses raisons , le jeune suisse , avant son départ pour l'Amérique ?
Obscure histoire sentimentale , défi , où bien , simplement , désir en lui d'éblouir le nouveau monde avec la noblesse de l'ancien ?
Cachée derrière un mince rideau de conifères et de hêtres , la bâtisse était posée sur la rive étincelante comme un bijou de pierre fragile sur son écrin d'argent ...
Virginia prit un bain dès le lever du jour , histoire de se rafraîchir et de dissiper en elle toutes ses frayeurs nocturnes ...
Maintenant , nouvelle symphonie pastorale , c'était l'heure du petit déjeuner sur la véranda , face à un magnifique spectacle célébrant l'éveil de la nature : la jeune fille contemplait la danse des cygnes majestueux sur l'onde au-delà des bosquets en fleur de jasmins et magnolias , plus loin que les tendres calices blancs et roses des massifs d'azalées , que l'herbe verte entretenue entourant la fontaine jaillissante ornée , en son centre , d'une statue de Diane chasseresse ...
- Mademoiselle n'a pas oublié son rendez-vous ? , la questionna enfin Bérénice en lui versant du sirop d'érable sur ses gauffres .
La vieille domestique noire devait être au courant de quelques secrets de famille .
On ignorait encore si elle n'était pas la plus ancienne ici , ayant connu , racontait-elle parfois d'une voix chantante et d'un sourire triste évoquant sa folle jeunesse enfuie , les premiers chantiers , " lorsqu'il n'y avait pas encore de toiture et que monsieur le comte , rentrant d'Europe , avait été , dit-on , sauvagement assassiné non loin de Sayler's Creek après sa visite au général Lee à Amelia Court House ... " ( 11 )
Cherchaient-ils de l'amazonite ? , pouvait-on lire en gros titre sur les vieux numéros du " Richmond Enquirer " qu'elle avait ensuite soigneusement cachés dans la ferme d'Armel où sa soeur Daisy travaillait . ( 12 )
Pendant qu'elle récurait ses casseroles dans la cuisine et que mademoiselle , en attendant , faisait ses gammes sur une sonate de César Franck , elle repensa à cette mystérieuse affaire du bébé trouvé à l'aube dans son couffin sur le parvis de l'église de Winchester et qu'on avait surnommé " Poisson d'Avril " parce qu'il y avait été abandonné justement le premier de ce mois . ( 13 )
Qu'était-il donc devenu ? , se demanda-t-elle , voyant apparaître au bout de la longue allée bordée d'ormes et de chênes rugueux la figure d'un jeune homme plein de vigueur et de beauté ...
( A Suivre )

___
DAN AR WERN - Le Livre de Virginia - VI - Troisième Partie - II - Shenandoah - Novembre 2014 - Pep gwir miret strizh - All rights reserved - Tous droits réservés . " Le Livre de Virginia " ( Suite de " Laura " , Auberive XIV ) , copyright 2013 .
___
Notes :
6 - Lake Frederick ( 47 ha ) au sud-est du comté de Frederick , près de Winchester , en Virginie ( USA ) .
7 - " Mondnacht " ( Nuit de Lune , 1835 ) par Joseph Von Eichendorff ( 1788 - 1857 ) , poète , romancier allemand .
8 - Shenandoah ( = " La Belle Fille des Etoiles " , traduction de l'indien ) , rivière de Virginie , affluent du Potomac , dans la vallée du même nom .
9 - Château de Ferrières-en-Brie , conçu par Joseph Paxton ( 1803 - 1865 ) , architecte britannique , pour le baron James de Rotschild ( 1792 - 1868 ) , banquier français , puis inauguré le 16 décembre 1862 par Napoléon III .
10 - Crystal Palace : " La Demeure Enchantée " , III , Prologue .
Dürrenbach : " La Lettre " ( Journal de Yann Kervern II ) 8 - L'Espoir et la Solitude - " Histoire d'une Mystérieuse Inconnue " ( Journal de Yann Kervern III ) 3 - La Chambre du " Wellington " - Dramatis Personae 6 - Boris Dagan .
11 - Bataille de Sayler's Creek , au sud-ouest de Petersburg en Virginie , le 6 avril 1865 .
Robert E. Lee ( 1807 - 1870 ) , général en chef des armées des Etats Confédérés .
Amelia Court House où le général Lee séjourna les 4 et 5 avril 1865 avant sa défaite de Sayler's Creek et sa reddition le 9 avril à Appomatox au lieutenant-général Ulysses S.Grant ( 1822 - 1885 ) .
12 - Amazonite : pierre de couleur bleu-vert produite par la mine Morefield à Amelia ( Virginie ) .
" The Richmond Enquirer " , fondé en 1815 : journal confédéré pendant la guerre civile .
13 - César Franck ( 1822 - 1890 ) , compositeur belge , auteur d'une " Sonate pour violon et piano en la majeur " ( 1886 ) qui inspira peut-être Marcel Proust dans sa " Recherche du Temps Perdu " ( Sonate de Vinteuil ) .
Cité de Winchester à l'ouest de l'état de Virginie , siège du comté de Frederick dans la vallée de Shenandoah , entre Blue Ridge Mountains et Appalaches .
UNAN BENNAK EVEL-SE - 23 - Between You And Me ... Etrezon , Etrezout ... Entre Toi Et Moi ...

Unan Bennak Evel-Se
( 23 )
Between You and Me ...
Between us ,
Who were we both ,
Rocked by the waves
Of the ocean ,
Like the South and the North
When their war had just begun ?
Between you and me ,
Dew dreaming of its source ,
One love lit , seeking yours ,
A shelter on high seas ...
Something was lost
Between the flower and the tree ,
And I could see
A glow of fire in the mirror
Where your tears reflected mine ...
But for me and for you ,
Was it just a blue avenue
When dark waters of the skies
Flowed from your eyes ?
The wind had risen
Between my fear and your lies ,
Blowing away our smiles ,
What was about to fade ,
What was going to last ?
DAN AR WERN - Unan Bennak Evel-Se - 23 - Between You And Me ... November 2014 / May 2021 - Pep gwir miret strizh - All rights reserved - Tous droits réservés . " Unan Bennak Evel-Se " , copyright 2007 .
Photo : Cover by egyptian artist Ahmed Emad Eldin of the incoming Pink Floyd " Endless River " album , copyright Pink Floyd , Parlophone , Warner Bros. Records 2014 - All rights reserved .