AL LIZHER / LA LETTRE - 5 - Straed an Evlec'henn ( E Brezhoneg / Version Bretonne ) .
Al Lizher
- Istor ur Vignoniezh Kozh -
Deizlevr , Envorennoù ( II )
Evit Annemarie Schwarzenbach
5 - Straed an Evlec'henn
" Ihr seht euch nicht wieder ,
Der Tag ist vorüber , es dämmert die Nacht . "
( N'en em welot ket adarre ,
Aet eo an deiz ,
Bez' eo an noz o serrin . " )
Christian Friedrich Hebbel ( 1813 - 1863 ) , " Sie Sehn Nicht Wieder "
Mont a raen war zizerian , antronoz d'abardaez , o chom hep keloù ebet goude un devezh ifern , pa dregernas afell ar c'hengomzer a-greiz-holl , war-dro unan eur warn-ugent .
" 'C'henta , Enseller ! 'Michans ' viot direnket ganin ?
Mouezh voud hag izel Billy e oa , mod Zarah Leander . ( 14 )
Degemer vat a rin dezhi , daoust din bezan lakaet diaes gant trouz va c'halon , a dalme ken krenv em c'hreiz , ha gant bihanded va studio , hep pignerez , eus an naontekvet arondisamant .
Pa erruas en nec'h , dindan doennoù Straed an Evlec'henn , e tenne , dre va sonj , da harozez " A Bout de Souffle " ( Betek Koll Anal ) : he c'hened a skede lugernus en noz , ken anat , ken diaes ivez da daolennin en ul le'h evel-se . ( 15 )
Penaos e veze dezhi o tont aman , a-hend-all , ken pell eus karterioù cheuc'h ar gêr vras , a sonje din ?
E-doug ma strive da gemer he anal , ha me da ziabafin , e krogis da furchal er yenerez evit ur voutailhad whisky bennak , o valbouzan un nebeud gerioù diwar zegouezh war un dro :
" Aes deoc'h mont di d'am c'havout ? Ne oan ket e-sell ac'hanoc'h ...
Va galvet en doa va fatrom d'e vurev , hiziv vintin .
Ha , war a hanvale , dre hanterouriezh al Lez-Varn , pe hini Ward ar Sielloù , e oa bet lammet an holl glemmoù bet savet araok a-enep d'an Dimezell Dürrenbach .
Gwelloc'h ' oa din diskar va c'hlipenn , rak m'edo ar Bank brudet-mat , hag an afer amjestr-tre .
Ur mell fazi 'oa bet graet , " anat e oa " , p' " o " doa roet din an enklask .
Evit mont berr , n' " o " doa ket a-walc'h dalc'het stad eus anv an deuriadez ...
Goude seurt taol-treitour , o doa roet din poan em c'halon ivez troioù luz Ragevezh-Doue !
Gwallvantret e oan .
Ne seblantas ket ar plac'h yaouank , o tarlipat he vodka-oranjez , bezan chalet kalz re gant va enkrezioù .
" Intent a reot , a zisklerias din , ur mousc'hoarzh war he diweuz , ne zleer ket kemer souezh ouzh taolioù-diboell va zad ...
Gwisket e oa diouzh ar c'hiz " Hippie " , gant ur bragoù jeans tost d'he c'horf , hag un doare korfenn-hiviz seiz gwenn warni , brodet gant bleunioù , a veze damwelet a-dreuz dezhi trolinenn gaer he bruched .
War he lentig , e vezellas feltr he zog-kloc'h , mod 1920 .
C'hoant am boa gouzout muioc'h diwarni , met en em gaven distranset ganti ha gant he daoulagad c'hlas , dislivet , war un dro .
A-benn m'he doa evet daou banne hepken , e reas van da ziskargan he c'halon .
En ur finv krenn , diampart , em boa kroget en he dorn dre anien .
Tridal a reas da gentan gant va zoareoù dichek . Met e roas din , goude , kuzuligoù e pleg va skouarn : abaoe ma oa deuet er bloaz diwezhan e Bro-C'hall , e oa yenaet ivez an darempredoù gant he familh , arouez fall an " Establishment " Suisat .
" Ar re-se ken pilpous am argarzh ! , a gemennas din , ur fulor voustret enni .
" Gwelet fall eo ganto bevan en he roll , c'hwi 'oar , pe vezan re war ziskouez , 'vel ur fougeerez , he doa resisaet goude gant he zaolig-mouezh boud germanek , fromus-tre evidon .
Ha toullet 'oa bet kaoz etrezomp dizale .
Kavout a ris tro d'he lakaat da zamwelout va c'hudennoù va-unan , ha da anzav outi en em gaven pell vro du-man , en digenvez .
" 'C'hanta ! , a lavaras din hantervezv , o c'houlennata hag o komz dre " te " ouzhin .
" Te' sonj dit eo gwelloc'h da Vretoned eget re all ? Hag e tellezont kement a breder ziwarnout ?
" Sybille ...
" Dav eo din mont kuit , breman , a droc'has , o tridal enni .
" Deut on hepken d'ho ... d'az trugarekaat , ha d'am zigarezin rak bezan aet trumm diwar wel dec'h da noz . Met dindan ur gaouad aon e oan , ha ken iskis eo gwelout penaos ...
'Vel kroc'hen naer he doa ivez , krenan a rae ken betek he botez .
Kuzh eo chomet pep tra , a sonjas din neuze , padal , tamm ebet , ne oan deuet a-benn da zisklerian he c'hevrin .
Koulskoude , e doa an hini krenv he denesaet ouzhin .
Marteze he doa kredet em boa livet gevier outi ? Hag e oa bet aozet pep tra ganin evit he adwelout ?
Aet e oa glas he dremm , pa gomzis outi eus Tom .
Ha Camille , an Afrikanez ?
" Feiz 'ta , avat , klevet 't eus pep tra ? Merc'h ur ministr eo hounnezh , unan e-touez mac'homerien ar Bobl !
Cheuc'h , 'keta , darempredoù va zad ? "
C'hoant am bije gouzout muioc'h en abardaez-man . War a seblante , netra 'oa bet torret pe laeret en he gêr .
Rak-se , ne vefen sur nemet eus he fok , evidon-me , a roas din dre laer , koulz hag ur bromesa eus he c'hentan gweladenn ...
( Da vezan kendalc'het )
___
DAN AR WERN - Al Lizher - 5 - Straed an Evlec'henn - Ebrel 2009 - Deizlevr Yann Kervern ( II ) - Pep gwir miret strizh / All rights reserved / Tous droits réservés - E Brezhoneg / Version Bretonne . " Al Lizher / La Lettre " , Copyright 2008 .
___
Notennoù :
14 - Zarah Leander ( 1907 - 1981 ) , dremmourez , kanerez Svedat .
15 - " A Bout de Souffle " ( Betek Koll Anal ) , film Jean-Luc Godard ( 1960 ) , gant Jean Seberg ha Jean-Paul Belmondo .
Luc'hskeudenn Jean Seberg ( 1938 - 1979 )
PRIERES D'UN EXILE - PEDENNOU UN HARLUAD - 17 - Good Friday - Gwener-Ar-Groaz - Vendredi Saint .
Good Friday
to Denis
" He was a most peculiar man ... "
Paul Simon - "A Most Peculiar Man " *

Finally a train met your sorrow
As no one did it before ,
Good Friday ,
You flew away ,
I think you needed more ...
But who could have helped you
To break your chains ?
Some said
You'd got troubles in your mind ,
It's true you were not so easy
To find ...
So , they've laid low another fool
On their crazy hill ?
Do you know everybody up there
Feels like you ill ?
Where you a friend of mine
Or just someone I used to know ?
Good Friday ,
You passed away ,
For you , no tomorrow ...
But I'm sure you reached a place
Where time only may heal
Our smallest pains ...
Some said even
We'll all shine on there like bright stars ,
Really , have you gone so far ?
DAN AR WERN - Prières d'un Exilé / Pedennoù un Harluad - 17 - Good Friday - April 1980 / April 2009 - Pep gwir miret strizh / Tous droits réservés / All rights reserved .
" Prières d'un Exilé / Pedennoù un Harluad " , Copyright 2006 .
* Copyright 1965 , Pattern Music LTD. Paul Simon and Sony Music Entertainment Inc . In "The Paul Simon Songbook " ( 1965 ) and "Sounds of Silence " ( 1966 ) album by Simon and Garfunkel - All rights reserved .
"Columbia " / Paul Simon Music .
AUBERIVE ( 3e Cercle ) - 13 - La Porte Océane - Dorioù ar Mor-Bras - The Ocean Doorway ( 5 ) - Version Française / E Galleg .

AUBERIVE ( 13 )
La Porte Océane ( 5 )
( Suite de : "Histoire d'un Chef d'Orchestre " )
" Mon Dieu , mon Dieu , pourquoi faut-il aussi longtemps ,
Pourquoi faut-il , pour que je puisse Vous aimer ,
Que Vous foudroyiez les fleurs de mon printemps ? "
Francis Jammes - " Clairières Dans le Ciel " -
L'Eglise Habillée de Feuilles ( 17 )
1ère Partie : Marikele
Deuxième Journée
" Que serait la prière de l'Eglise sans le don de soi des grands amants au Dieu qui est Amour ? "
Edith Stein - " Das Gebet der Kirche " ( La Prière de l'Eglise )
5 - Il se souvint d'une balade ensemble dans le Palatinat . ( 6 )
C'était une chaude journée d'été . La jeune fille lui avait montré son école de théologie . ( 7 )

Ensuite , avant de partir déjeuner dans la montagne , ils s'étaient promenés dans la cathédrale de Spire . ( 8 )
Une fois gagné la France , ils avaient vu les premiers feux du soir embraser les ruines du château de Fleckenstein , faisant vite leur tour , trop éblouis sans doute pour en franchir le seuil , comme s'il était trop tard pour un amour perdu ! ( 9 )
Dans ses nombreuses lettres restées sans réponse - elle n'avait pas le temps , c'était son excuse favorite - il lui avait parlé d'héroïnes mystérieuses dont il aurait souhaité s'inspirer pour une future création musicale : Diotima , Caroline Von Günderode ... ( 10 )
Une nuit , sentant son visage effleuré par des caresses d'ange , il avait rêvé que c'était l'une d'elles venue lui chanter sa berceuse ...
Et leurs derniers pas dans l'allée forestière de Schönau , songea-t-il , moment de grâce au crépuscule avant de se quitter ? ( 11 )
" J'imaginai , lui confia-t-il plus tard , voyant une jeune tourterelle s'enfuir à tire-d'aile du feuillage , l'amour impossible du grand Goethe pour sa Frédérique ... " ( 12 )
N'était-il pas lui-même "enfant de Septembre " après tout , " Prince malade " cherchant , tels Pelléas ou Tristan , l'âme en peine d'une femme qu'on n'attend plus sur le chemin sans espoir d'une vieille bâtisse abandonnée ? ( 13 )
Il saisit sa main , la pressant fièvreusement d'une ultime étreinte ...
" Nous nous aimerons tant que nous tairons nos mots , lui avait-elle murmuré , invoquant l'émouvante prière de Francis Jammes :
" Faisait-il beau quand elle est morte , votre amie ?
Oh ! ... Je voudrais savoir si c'était le matin ...
Avant de s'en aller , vous a-t-elle souri ? " ( 14 )
Que restait-il , désormais , de ce temps révolu ?
Vagues souvenirs s'envolant comme feuilles d'automne , lambeaux de vie , poussière d'étoiles ...
Quoi ? , se demanda-t-il en fixant du regard la brume rougeâtre noyant la fenêtre ...
( A Suivre )
___
DAN AR WERN - Auberive ( 3e Cercle ) - 13 - La Porte Océane - 5 - Août 2004 / Revu : Avril 2009 - Pep gwir miret strizh / All rights reserved / Tous droits réservés . " Auberive " , Copyright 2006 .
___
Notes :
6 - Land de Rhénanie-Palatinat ( Rheinland-Pfalz ) , dans le sud-ouest de l'Allemagne .
7 - " Histoire d'un Chef d'Orchestre ".
8 - Spire ( Speyer ) , ville allemande sur le Rhin , dans le Sud du Palatinat . Belle cathédrale romane fondée par Conrad II en 1030 .
9 - Château de Fleckenstein , en Alsace du nord , commune de Lembach , édifié après 1138 , lors de l'accession au trône de Conrad III de Hohenstaufen .
10 - " Diotima " , surnom de Suzette Borkenstein ( 1769 - 1802 ) , grand amour de Friedrich Hölderlin ( 1770 - 1843 ) , poète classico-romantique et philosophe allemand , qui fut évoquée dans son oeuvre la plus célèbre : "Hyperion " ( 1797 - 1799 ) .
- Karoline Von Günderrode ( 1780 - 1806 ) , poétesse romantique allemande qui se poignarda à l'âge de 26 ans .
11 - Schönau , petit village proche de la frontière française , entre le château de Fleckenstein et la forêt du Palatinat , qui est évoqué par Friedrich Schiller ( 1759 - 1805 ) , dans son poème : "Der Gang Nach dem Eisenhammer " . Une fois gravi le sentier sous les ombrages de la sapinière , on trouve un petit monument portant une croix gravée , avec l'inscription : "Am Zundelsfelsen " ( Le Rocher flamboyant ) .
12 - Goethe , étudiant à Strasbourg ( 1770 - 1771 ) , séjourna à Sessenheim où il tomba amoureux de Frédérique Brion ( 1752 - 1813 ) , fille du Pasteur .
13 - "Enfant de Septembre " , "Prince malade " , in "Madeleine " ( 1915 ) , nouvelle d'Alain-Fournier publiée dans " Miracles " ( 1924 ) .
- Pelléas et Mélisande ( 1893 ) , pièce de théatre symboliste de Maurice Maeterlinck ( 1862 - 1949 ) , et opéra de Claude Debussy créé en 1902 à Paris . C'est une transposition du mythe de Tristan et Iseut , qui fascina tant la jeunesse de l'époque !
14 - "Tristesses " ( 1905 ) , seconde partie de Clairières dans le Ciel " ( 1902 - 1906 ) recueil de Francis Jammes ( 1868 - 1938 ) , poète symboliste béarnais .
- Mary Garden ( 1874 - 1967 ) , soprano écossaise , créatrice du rôle de Mélisande en 1902 . Document Hachette Journal Le Théatre - Tous droits réservés .

" The End of The Quest " ( 1921 ) , par Sir Frank Dicksee ( 1853 - 1928 )
MOSAÏQUE - IV - Emsonjoù - Meditations - 7 - Â , Nij , Kan ha Dans ! Ô , Fly , Sing and Dance ! Ô , Vole , Chante et Danse ! .
![]()
Emsonjoù
( 7 )
 , Nij , Kan ha Dans !
da Anna Vreizh
" Ar re a wel ac'hanon a zo ganto komzoù trenk , All who see me mock me ,
C'hoarzhin goap a reont , hag hejan o fenn : They hurl insults , shaking their heads :
" Tro war-zu an Aotrou ! He trusts in the Lord !
" Heman d'e zieubin ha d'e ziboanian , Let the Lord rescue him , let Him deliver him ,
Peogwir E kar anezhan ! " Since He delights in him ! "
Salm 21 , 7 - 9 . Psalm 21 / 22 , 7 - 9 . *
Pa galvan Roue an Nenvoù ,When I call upon the King of Heavens ,
E respontit : Stad Republikan , Feur-Emglev digredennel ... You answer : Republican State , non-denominational Pact ...
Ma gomzan eus Pobl Vreizh , If I speak of Breton People ,
E larit din , You tell me
N'eus unan anvezet There's only one known
Dre-man , Over here ,
Hini ar C'hallaoued ...That of the French ...
Pa vrezhonegan dre laer , If I speak Breton behind your back ,
Ne gomprenit ket , You don't understand ,
Oc'h ober fae , zoken , Smiling with contempt
War un trefoedaj , Of un old-fashioned
Er-maez ar c'hiz ... Dialect ...
Ha pa vo savet kaoz , And when one talks
Diwar hon benn , About us
" Staget ouzh ur groaz " , "Crucified " ,
E tirollot da c'hoarzhin : You'll burst out laughing :
- Chans hoc'h eus bet e gwirionez - How lucky you actually were
Da vezan sevenaet , To be civilized
Gant hor " Bro Gwirioù Mab-Den " !
By our " Human Rights Country " !
( A-drugarez deoc'h ! ) ( Thanks to you ! )

 , nij , kan ha dans , O , fly , sing and dance ,
Va C'houlm Santel ! My Holy Dove !
Diskenn diwar dizh Get back quickly
Eus an nec'h From your heights
Gant ho skourrig wezenn olivez , With your little olive branch ,
Hini hon amzer nevez The one of our springtime
Pa darzho Heol When shines the Sun
Ar Frankiz ! Of Liberty !
Ra zeuio ganit da C'houlou Bring up the Light with you
Da sklerijennan tiez To enlighten houses
Hor c'halonnoù ! Of our hearts ! **
DAN AR WERN - MOSAÏQUE - IV - Emsonjoù - 7 - Â , Nij , Kan ha Dans ! - Sul ar Bleunioù / Palm Sunday 2009 - Pep gwir miret strizh / All rights reserved / Tous droits réservés . " Emsonjoù " , Copyright 2007 / 2008 .

* " Tous ceux qui me voient me bafouent ,
Ils ricanent et hochent la tête :
- Il comptait sur le Seigneur !
Qu'Il le délivre ,
Qu'Il le sauve , puisqu'Il est Son ami ! "
** Quand j'invoque le Roi des Cieux , vous répondez : Pacte républicain , pacte non confessionnel ... Si je parle du Peuple Breton , vous me rappelez qu'il n'y en a qu'un seul ici connu , celui des Français ... Si je parle Breton dans votre dos , vous ne comprenez pas , souriant avec mépris d'un dialecte vieux jeu ... Et quand on parle de nous "crucifiés " , vous éclatez de rire :
- Quelle chance vous avez eu , en fait , d'être civilisés par notre " Pays des Droits de l'Homme " !
( Merci à vous ! )
Ô , vole , chante et danse , ma sainte colombe ! De tes hauteurs reviens vite avec ta branche d'olivier , celle de notre printemps , quand brillera le soleil de la Liberté ! Apporte avec toi la Lumière pour éclairer les maisons de nos coeurs !
Rameaux 2009 .