Overblog Tous les blogs Top blogs Littérature, BD & Poésie
Editer l'article Suivre ce blog Administration + Créer mon blog
MENU
Publicité
Dan Ar Wern Official Website

HOLEN MOR ( SEL MARIN ) - II - 7 - Gilliatt et la Pieuvre .

29 Mai 2023 , Rédigé par Dan Ar Wern Publié dans #SEL DE MER

 Gilliatt et la Pieuvre ( 1880-1890 ) , par Émile Joseph Carlier ( 1849-1927 )

Gilliatt et la Pieuvre ( 1880-1890 ) , par Émile Joseph Carlier ( 1849-1927 )

Publicité

 

HOLEN MOR ( SEL MARIN )

 

 

 

images-hermine-1.jpg

 

 

 

 

 

 

 

 

7 - Gilliatt et la Pieuvre

    

 

 

 

 

     

 

 

 

 

     Nous sommes sans doute façonnés par nos souvenirs , notre milieu , notre langue . On dit que l'âme est un paysage . Il serait vain de croire qu'elle pourrait être interchangeable , même si l'apparat d'une culture étrangère venait à la déguiser . Chaque vie est un engagement .

     Cette idée , je la redécouvre exprimée dans la préface d'un livre d'autrefois , les " Promenades en Bretagne  d'Henri Queffélec . " L'homme , pense-t-il , réclame sourdement les ailleurs pour répondre mieux à la question incessante : Qui suis-je  ? " ( 28 )

      Alors , moi-même , grand voyageur , ai-je dû ne pas cesser de la poser à tous les horizons de la Terre , cette question !

M'ont-ils répondu ?

     Mais il fut une époque où je croyais encore trouver sincèrement la solution de l'énigme .

Ainsi va l'adolescence qui , tel Alexandre , s'élance , enthousiaste et naïve , à la conquête du monde !

A-t-elle vraiment le souci de sa quête intérieure ?

Connais-toi toi-même , ordonne la sentence , et tu connaîtras l'univers et les Dieux ". ( 29 )

     Pourtant , j'étais d'un tempérament plutôt mélancolique , renfermé .

Ma timidité naturelle m'empêchait parfois de parler en public , lorsqu'on m'interrogeait .

Je garde en moi le souvenir cuisant d'un questionnement douloureux sur un travail scolaire que nous devions rendre .

     Je n'étais alors qu'un simple élève de 4ème au Lycée du Parc Impérial de Nice , et devais avoir 13 ou 14 ans .

Mon professeur de français , bonne pâte au demeurant , s'étais mis à arpenter la classe avec l'idée , peut-être , de trouver une nouvelle victime . Et , par malheur , il avait pointé son doigt sur moi ! Attendant longuement que je prenne la parole pour lui lire mon texte , il avait fini , lassé , par poser son postérieur sur le bout de mon pupitre . Et , de son visage accablé , il considérait maintenant sur le mien cette expression rougissante et pitoyable comme on regarde la souffrance d'une bête curieuse .

    Quoi de plus angoissant que d'être paralysé par la crainte en vérité ? Quoi de plus dur aussi que de se sentir écrasé par l'impression d'une étrange solitude ?

Ce moment-là , témoin d'une blessure silencieuse , mais profonde , resta gravé dans ma mémoire .

     J'avais baissé la tête , avec la sensation pénible de tous ces yeux scrutant sans pitié un point d'interrogation posé devant eux : ma différence les troublait !

    Peu à peu , il m'a fallu , comme Gilliatt , combattre la pieuvre , celle de mes démons intérieurs , celle qui , monstrueuse , m'empêchait de voir , au-delà de mes abîmes , l'âme-fleur d'une Bretagne sylphide : 

Je veux rêver , perdre mon chemin ... ( 30 )

J'avais à remonter de l'ombre , afin

d'entrevoir , moi aussi , " une clarté sous la lune " . ( 31 )

Que m'importait le monde extérieur , à moins qu'il ne m'entraînât vers le large ?

Être abandonné , c'est être délivré  " , note encore le grand Maître . ( 31 )

    Lorsque je marchais dans la montagne près du sanctuaire de la Madone de Fenestre ou dans la Vallée des Merveilles , je me sentais chez moi tel un " Voyageur Au-Dessus des Nuages ... ( 32 )

Longeant au Cap-Ferrat la Pointe Saint-Hospice , il m'arrivait de questionner l'éternel balancement des vagues venant échouer sur la grève leur vaisseau-fantôme de l'autre " grande Tombe  " scintillant là-bas sous le soleil et la pluie , lointain rivage m'évoquant ses jeux d'ombre au pays mystérieux des légendes , celui de la Fontaine Enchantée ...

( 33 )

    Non , ce n'était pas possible ! 
La République  " une et indivisible " dans laquelle nous vivions si prosaïquement ne pouvait incarner ma Terre promise !

    Je la retrouvais plutôt dans la lecture passionnée de " Quatre-Vingt Treize, l'un des derniers chefs-d'oeuvre de Victor Hugo , ce grand visionnaire du génie celtique .

Elle prenait les traits d'un farouche résistant dans lequel je me reconnaissais , le marquis de Lantenac .

N'étais-je pas un chouan moi aussi , un sauvage ?

Me faisaient rêver les illustrations fort belles du dessinateur Diogène Maillart dans l'édition 1876 d'Eugène Hugues

De même , certains noms de sonorité armoricaine : Halmalo ,Tellmarch ...

   A quinze ans , je me sentais l'âme du jeune François-René dans son donjon de Combourg . ( 34 )

Je me rappelle encore ce bel été 1967 que nous avions passé sous le regard bienveillant de la Pendine avant qu'au pied de cette montagne , enneigée parfois dès le 15 août , la station de Puy-Saint-Vincent ne devînt à la mode .

J'y dévorais les " Mémoires d'Outre-Tombe . 

L'histoire d'Hervine Magon  me plaisait , " qui riait de plaisir et pleurait de peur  " . ( I , 5 )

Elle me parlait de ma propre enfance . En la lisant , je retrouvais le souvenir d'une petite fiancée bretonne , " Maloute ", jolie princesse blonde au bras de son preux chevalier qui arborait lui-même une magnifique barboteuse , non loin de l'antique forêt de Brocéliande !

Il subsiste une vieille photo qui nous représente avec nos montures , deux vélos d'enfants .

Grâce à elle , ressuscitent par miracle toutes les images de mon passé : nos folles aventures dans la lande lorsque les équipées de ma soeur Marie-Annick , véritable chef de bande et garçon manqué , m'entraînaient toujours de gré ou de force à l'y suivre , sans parler de ma nostalgie des noëls d'autrefois ...

L'Îlot Haut , Bellevue , il arrive que ces noms résonnent dans ma tête ; le Camp de Coëtquidan , son hôpital militaire peint d'une grande croix teintée de sang ( celui des Templiers ? ) , je l'ai toujours sous les yeux .

   C'est un petit soldat de plomb sur une

étagère , majestueux cavalier St-Cyrien coiffé de son shako , avec un casoar de plumes rouges-blanches , qui suffit à faire briller dans ma nuit les couleurs magiques du lieu où je suis né .

 

                   

    

 

 

mercantour-0006.jpg                               

 



 

                          

                                    
Notes :

 

28 - " Promenades en Bretagne " , par Henri Queffélec , Balland 1969 .

 

29 - Phrase gravée sur le fronton du temple d'Apollon à Delphes .

 

30 - " Bretagne  " , par Dan Ar Wern , in " Le Chemin Perdu " , 1992 - Tous droits

réservés - copyright 2017 Dan Ar Wern / OmniScriptum GMBH & Co - Editions " Muse " - Alle rechte vorbehalten .

 

31 - "Les Travailleurs de la Mer "

( 1866 ) , Victor Hugo .                   

 

32 - " Le Voyageur au-dessus de la Mer de Nuages " ( Der Wanderer über dem Nebelmeer , 1818 ) , tableau de Caspar David Friedrich ( 1774 - 1840 ) , peintre romantique allemand .

 

33 - Mont Tombe ( ou Mont-Saint-Michel ) , îlot de Tombelaine .

 

34 - " Mémoires d'Outre-Tombe " ( 1809 - 1841 ) ,  Chateaubriand .

 

 

   

 

7 Gilliatt hag  ar Vorgazhenn     

 

       Moarvat omp stummet gant hon envorennoù , hon endro , hor yezh .

Hag vez lavaret ouzhpenn eo hon ene un dremmvro . Aner ' vefe dimp kredinc'hellfemp e eskemman zoken pa vije bet kinklet ha treuzwisket gant ur sevenadur estren .

Un emrouestl eo pep buhez .

      A-nevez e tizoloan ar menoz-man bet skrivet gwechall gant Herry Kefeleg e rakskrid e levr

anvet " Baleoù Breizh " ( Promenades en Bretagne , 1969 ) .

" Pedin hag aspedin a ra holl lec'hioù all an den divouezh , a gav dezhan , 'vit asantin gwelloc'h d'ar goulenn dizehan-se : Piv on ? " ( 28 )

      Neuze ' oa ret din va-unan , beajour meur , chom hep paouez a ober anezhan bepred d'an holl zremmwelioù ar bed !

Hag o deus respontet din ?

      Ur mare ' zo bet avat ma sonje din kavout c'hoazh a galon un diskoulm eus ar gudenn-se .

Setu giz ar c'hrennarded eman o vont a-benn-herr 'vel Aleksandr da c'hounit ar bed leun a virvidigezh ha kredoni o c'halonoù !

Ha prederiet int gant en em glask ivez en o diabarzh ?

" Em anavez mat te da-unan , a c'hourc'hemenn dimp an dro-lavar, ha te ' anavezo an hollved hag an Doueed . " ( 29 )

      Padal ' oa kentoc'h melkoniek ha skoachet va zemz-spered .

Va mirout a rae a-wechoù da gomz an abafded kriz ' oa staget ouzhin pa vezen goulennet dirak an holl .

Ur c'houn gloazus a zalc'han ennon eus ur goulenn dre gomz bet graet din a-zivout ul labour skol a zleemp ober.

      N'oan nemet ur skoliad eeun eus ar pevare klas e skolaj-lise Nisa ar "Park Impalaerel " ( Parc Impérial ) d'ar mare-se , oadet a drizek , pevarzek vloaz pe war dro .

Kroget ' oa va c'helenner galleg , dous 'vel ar mel a-hend-all , da gerzhout a gammedoù bras dre ar c'hlas gant ar sonjenn e kavfe marteze ur gouzanver nevez . Ha siwazh din , en doa va diskouezet gant e viz !

Dre hir c'hortoz ma vin prest da larout dezhan gerioù bennak ar skrid dirazon ha deut gwall skuizh ganin , en doa lakaet e ziadrenv war benn va zaol ' benn ar fin .

Ha darev e neuz e selle pizh ouzhin-me o ruzian breman truezus va zivougenn ' vel ma vefe gwelet poanioù droch ul loen mut .

     Petra nec'husoc'h chom seizet rak an aon e gwirionez ?

Petra gwashoc''get em gavout en hoc'h-unan skoet ha mac'homet gant from ennoc'h bezan en digenvez iskis ?

Chom a reas garanet don em spered ar pred-se , test eus ur c'hloaz didrouz ha krenv ennon war un dro .

Va fenn 'm boa soublet , ken start ' oa din em santout dindan lagad didruez an holl furcherien-se o fik-goulenn dirazostrafuilhet ' oant gant unan dishanval diouto !

     Tamm-ha-tamm ' voe ret din stourm ouzh ar vorgazhenn 'vel Gilliatt , hini an diaouloù em c'horf , hini euzhus a harzhe ouzhin da welout ene Breizh " arc'houerez " en e vleunv dreist va islonkoù :

" Hunvreal  ' vennan da goll va hent-me ... " ( 30 )

Dav ' oa din pignat eus ar skeud da grec'h adarre ' vit damwelout " ur skleurenn dindan al Loar " .

( 31 )

Ha bernout a rae din ar bed diavaez ma n'em c'hase ket gantan d'an donvor ?

" Bout dieubet eo bout dilezet ", a notenne c'hoazh ar Mestr-meur .

( 31 )

    Pa vezen o vale dre ar menez ' kichen ar santual Itron-Varia Fenestr pe e "Traonienn ar Burzhudoù " , en em gaven er gêr 'vel ur "Beajour dreist Mor ar C'houmoul "... ( 32 )

O vont a-hed Beg Sant-Hospitius er C'hab-Ferrat e tegouezhe din ober goulennoù ouzh lusk-dilusk peurbadel ar gwag a lakae da skein war an traezh o lestr-tasmant eus ar "Bez Bras " all a lugerne du-hont dindan ar glav hag an heol , aodoù pell a zegase d'am sonj o c'hoarioù skeud e bro iskis ar mojennoù , hini ar Feunteun Achantet ... ( 33 )

    Nann da , n'oa ket posupl !

Ne c'halle ket enkorfan ar vro bet roet dimp gant Doue ar Republik "unan ha dirannus " ma vevemp ken boutin enni !

    O lenn "Trizek ha Pevar-Ugent " ez adkave kentoc'h anezhi kement e krogen don el levr-se , unan eus ar pennoberennoù diwezhan Viktor Hugo , diouganer bras an ijin keltiek

Dremmoù ur rezistant taer m'en em anaveze ennan me-unan ' veze ganti , ar markiz Lantenag .

N'oan ket ur chouan hag un den gouez me ivez ?

Va lakae da hunvreal skeudennadurioù ken kaer an tresour Diogène Maillart bet moullet e embannadur 1876 Eugène Hugues .

Ivez anvioù bennak mod Arvorig o sonlivioù : Halmalo , Tellmarch ...

    En doare-se ene François-René en e dourell Gomborn em gave ennon da bemzek vloaz . ( 34 )

Envorin a ran c'hoazh an hanv kaer-se 1967 bet tremenet ganimp anezhan dindan sell karantezus ar Pendine kent ma teuas diouzh ar c'hiz kreizenn-ski Puy-Saint-Vincent harz ar menez-se erc'het a-wechoù adal ar pemzek a viz Eost .

Gant un naon bras e lennen ahont penn-da-benn " Kounskridoù en Tu all d'ar Bez ".

Plijout a rae din istor Hervine Magon " a c'hoarzhe gant plijadur , a ouele gant an aon . " ( I , 5 )

Komz a rae eus va bugaleaj din-me va-unan hag o lenn anezhan e tegase d'am c'houn adarre un dousig-koant mod Breizh anvetMaloute " , prinsezig melen he blev a vale kazel-ouzh-kazel gant he marc'heg kadarn , heman o tougen ur sae-foutouilhat hollgaer nepell diouzh hengoadeg Vrekilien !

Bez' ez eus ul luc'hskeudenn gozh a ziskouez ac'hanomp gant hor falsjaved , div velo

bugelien .

A-drugarez dezhi eo dasorc'het dre vurzhud holl skeudoù va zremened : hon troioù-kaer pa'z aemp da vreskenn ha da riboulat gant va c'hoar Marianig , pennrenerez ha penn-paotr gwirion hon tropell , am stleje bepred dre gaer pe dre heg 'dreuz al lann war he lerc'h , hep menegin va hiraezh 'vit gouelioù Nedeleg gwechall-gozh ...

L'Îlot Haut , Bellevue : degouezhout a ra d'an anvioù-man dassenin c'hoazh em fenn ; Kamp Koetkidan e ospital an arme gant ur groaz vras wadlivet warnan ( hini an Demplourien ? ) a welan anezhan bepred dirak va daoulagad . 

   A-walc'h eo din ur soudardig plom war un estajerenn , marc'heg Sant-Sir meurdezus gant ur glipenn plunv gwenn-ruz war c'horre e chako , 'vit lakaat da skedin em noz livioù hud va bro c'henidik .

 

 

 

 

 

 

                                               

                              ___

Notennoù :

28 - " Baleoù e Breizh " ( Promenades en Bretagne , Balland , 1969 ) gant Herry Kefeleg ( Henri

Quéffelec , 1910 - 1992 , skrivagner breizhat ) .

29 - Skrivet eo bet ar frazenn-man war dalbenn Dempl Apollon Delfi .

30 - " Bretagne " ( Breizh ) , barzhoneg Dan Ar Wern in " An Hent Kollet " ( Le Chemin Perdu , 1992 ) - copyright 2017 Dan Ar Wern / OmniScriptum GMBH & Co - Editions " Muse " - Alle rechte vorbehalten .

31 - " Labourerien ar Mor " ( Les Travailleurs de la Mer , 1866 , Victor Hugo ) .

32 - " Ar Beajour dreist Mor ar C'houmoul " ( Der Wanderer über dem Nebelmeer , 1818 ) gant Caspar David Friedrich ( 1774 - 1840 ) , livour romantel alaman  .

33 - Menez Tombe ( Menez Mikael ar Mor ) , enezig Tombelaine .

34 - " Kounskridoù ( Envorennoù ) eus Tu all d'ar Bez " ( Mémoires d'Outre-Tombe , 1811 / 1841 ) , gant François-René de Chateaubriand

 

 

DAN AR WERN - HOLEN MOR ( SEL MARIN ) - II - 7 - Gilliatt et la Pieuvre ( 25 juin 2006 ) - Pep Gwir miret strizh - All rights reserved - Tous droits réservés .

" HOLEN MOR  " , copyright 2023 . 

 

Partager cet article
Repost0
Pour être informé des derniers articles, inscrivez vous :
Commenter cet article